De verzorging van de vijgenboom

Winterhardheid
Vruchtvorming
Vijgenbomen in pot
Vijgenbomen in de volle grond
Snoeien
De vrucht



Winterhardheid
Hoeveel graden vorst vijgenbomen precies kunnen verdragen is moeilijk te zeggen.
Het is afhankelijk van een aantal omstandigheden. Indien deze omstandigheden optimaal zijn ondervinden de vijgen bij een nachtvorst van -23 graden Celcius geen enkel probleem. Onder de optimale omstandigheden hoort dan een windbeschutte plaats, tegen een muur, goed gedraineerde grond en schrale groeiomstandigheden. Bij schrale groeiomstandigheden ontstaat een gedrongen, compacte plant met een bescheiden groei en goed verhoute takken.
Maar over het algemeen overleven vijgen uitstekend in het Nederlandse klimaat. Vijgen hebben niet echt een warme zomer nodig, maar wel een zachte winter.



Vruchtvorming
De eerste vruchtvorming van de vijg wordt al voor de winter op gang gezet. Ze zijn te zien als kleine embryoknopjes boven in de toppen van de planten. Deze vijgjes kunnen helaas bij temperaturen onder de -7 graden al bevriezen. De eerste vijgen zullen dan pas in de nazomer (normaliter de tweede oogst) te ontdekken zijn. Echter kan de overlevingskans van de ‘minivijgjes’ verhoogd worden door ze te beschermen tegen de kou. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door er sokken omheen te trekken (het moet ademend materiaal zijn) of door ze bij strenge vorst tijdelijk binnen te halen in een niet verwarmde schuur of kas.



Vijgenbomen in pot
Vijgen groeien graag in en gemakkelijk in een pot. De planten stellen geen hoge voedingseisen en zijn daarom ook met een beperkte hoeveelheid grond tevreden. Als boom wordt de vijg als het ware gedwongen om in die beperkte ruimte toch zijn typische groeiwijze te ontwikkelen. Het lijken compacte planten met een ‘oude look’.
De koudste periode van het jaar (eind november tot begin maart) kunnen de planten het beste in een beschutte omgeving doorbrengen. Bijvoorbeeld in een berging of garage. Licht hebben ze dan niet nodig, omdat ze geen bladeren hebben. Ze moeten wel af en toe bevochtigd worden om uitdroging te voorkomen. Na deze periode kunnen ze ‘geactiveerd’ worden door ze volop licht en water te geven. Let dan wel op voor late nachtvorst.
Maar ook vijgen in pot kunnen in het milde Nederlandse klimaat over het algemeen buiten goed overleven.
Vijgenbomen staan prachtig op het terras of balkon en creëren, net als olijfbomen, een mediterrane sfeer. Alle potten zijn voor de vijg bruikbaar. Om een mooie gedrongen plant te krijgen is het ’t beste de vijg jaarlijks om te potten in een iets ruimere pot en niet gelijk in een hele grote.
Normale potgrond voldoet prima voor de vijg. Nog beter is het indien de grond wordt aangevuld met extra grof zand voor de drainage en een fractie klei om vocht en voeding beter vast te kunnen houden. De olijfsubstraat van de Bergerie voldoet hieraan. Vijgen zijn te bemesten met koemest en kalk.
Vijgen zijn dol op water en in de zomermaanden is dagelijks beregen een lust voor de vijg. Het is bovendien goed waarneembaar wanneer de vijg dorst heeft. De bladeren gaan slap hangen. Na water geven zal de vijg zich weer snel herstellen.



Vijgenbomen in de volle grond
De gemakkelijkste oplossing is natuurlijk de vijg gewoon te plaatsen in de volle grond. Het zijn gezonde en sterk groeiende bomen die nauwelijks problemen met zich mee brengen. De Nederlandse bodem, indien de grondwaterstand niet te hoog staat, voldoet prima. Bovendien is het makkelijker omdat de vijgen veel minder beregening vragen dan wanneer ze in pot staan. Wat stenen voor de drainage en een beetje kalk in de grond bevorderd de groei van de vijg. Vijgenbomen zullen in de volle grond heel snel gaan groeien met als gevolg dat ze dunne lange uitlopers krijgen die in de winter zullen bevriezen, indien ze buiten staan. Om dit te voorkomen moeten de vijgen in een schrale grond staan en weinig ruimte hebben om veel wortels te schieten. Dit kan op verschillende manieren verkregen worden door ze bijvoorbeeld langs een muur te plaatsen, in een ingegraven kuip of op een bedje van stenen in de grond. Om bij deze snelle groeiers een mooie boom te krijgen is het van belang de bomen te snoeien.



Snoeien
Er zijn net als bij alle andere vruchtbomen drie vormen van snoeien: plantsnoei, vormsnoei en vruchtsnoei. Daarnaast is er ook nog de wortelsnoei.

De eerste twee vormen zijn ervoor om een model in de plant te krijgen. Dit is daarom niet van toepassing bij de bomen van de Bergerie, omdat wij hier al voor gezorgd hebben. De Vijgenbomen zijn verkrijgbaar in lage modellen, die eruit zien als grondbedekkers. Ook zijn deze vijgen leuk in een pot voor op tafel. Verder zijn er vijgen op stam verkrijgbaar. Zowel dunne als dikke stammen.

Bij de vruchtsnoei van een vijg moet gedacht worden aan het jaarlijks intoppen of halveren van de té sterk groeiende, lange en onvruchtbare scheuten. Ook oude, onvruchtbare takken worden volledig verwijderd. Uiteraard moeten de jonge, goed uitgerijpte toppen met de jonge embryovruchten bespaard blijven. Dit is tenslotte de oogst van het volgende seisoen.

Wanneer een vijgenboom te hard groeit, kan de groei in toom gehouden worden door jaarlijks op een halve tot één meter vanaf de stam de wortels met een spade rondom af te steken.

Alle snoeiwerkzaamheden worden van november tot februari, tijdens de rustperiode van de planten, uitgevoerd. Ook tijdens de zomermaanden kan er voor de vorm wat gecorrigeerd worden of de wortels worden afgestoken voor eventuele groeirem.



De vruchten
De perfecte rijpe vijgen zijn precies één dag houdbaar met hun smeltende, zachte inhoud in rood of goud, met daaromheen een dunne, gekleurde en kwetsbare schil. Ze zijn het lekkerst rechtstreeks van de struik en kunnen dan met schil en al gegeten worden. Ze zijn ook te drogen of in verschillende recepten te gebruiken.